สังคมไทยประกอบด้วยประชากรหลากหลายรุ่น คนต่างรุ่น อาจจะมีไรแตกต่างกันมากกว่าเรื่องอายุ หนุ่มสาวสมัยนี้มีความคิดหลายอย่างที่ไม่เหมือนกับคนหนุ่มสาวสมัยก่อน การเติบโตภายใต้บริบทสังคม เศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม วัฒนธรรม ที่มีความเฉพาะตัวในแต่ละยุค เป็นปัจจัยสำคัญที่หล่อหลอมให้คนในแต่ละรุ่นมีอุปนิสัยและวิธีคิดที่แตกต่างกัน

 

สุขภาพคนไทย 2559 ฉบับนี้นำเสนอ “12 ตัวชี้วัด สุขภาพคนไทยต่างเจเนอเรชัน” เพื่อสร้างความเข้าใจ คนต่างรุ่นต่างเจเนอเรชันในระดับที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น ตัวชี้วัดแต่ละ หมวดสะท้อนให้เห็นความแตกต่างของคนแต่ละเจเนอเรชัน ตั้งแต่อุปนิสัย สภาวะแวดล้อมที่หล่อหลอมประสบการณ์ ในวัยเด็ก มุมมองด้านการทำงาน การให้คุณค่ากับเรื่องต่างๆ และพฤติกรรมต่างๆ ที่เป็นลักษณะเฉพาะของแต่ละรุ่น ปัจจุบันเจเนอเรชันหลักของโลกถูกจัดเป็น 4 กลุ่ม ตามช่วงปีเกิด คือ ไซเลนต์เจเนอเรชัน (Silent generation) เบบี้บูมเมอร์ (Baby boomer) เจเนอเรชันเอกซ์ (Generation X) และเจเนอเรชันวาย (Generation Y) ตามหลัก ทฤษฎีเจเนอเรชัน คนรุ่นไซเลนต์เจเนอเรชันมีลักษณะนิสัย ชอบความเป็นแบบแผน ไม่ชอบเสี่ยง เบบี้บูมเมอร์เป็น คนสู้งาน ส่วนเจนเอกซ์และเจนวายชอบความเป็นอิสระ ในการทำงานและมีความคุ้นเคยกับเทคโนโลยี ลักษณะนิสัย ต่างๆ ของคนแต่ละเจเนอเรชัน เป็นผลพวงมาจาก ประสบการณ์ในแต่ละช่วงวัยของการเติบโตที่แตกต่างกัน รุ่นไซเลนต์เติบโตมาในช่วงสงครามโลกและภาวะที่เศรษฐกิจโลกตกตำ่ เบบี้บูมเมอร์เกิดในยุคหลังสงครามโลกและเป็น ยุคฟื้นตัวทางเศรษฐกิจ เจนเอกซ์เกิดมาในยุคที่เศรษฐกิจ เฟื่องฟูแล้ว ส่วนเจนวายเติบโตมาในช่วงที่เทคโนโลยีพัฒนา อย่างก้าวกระโดด อย่างไรก็ตาม กลุ่มเจเนอเรชันของคนไทย อาจแตกต่างจากกลุ่มเจเนอเรชันของชาวตะวันตกตามที่ ทฤษฎีกล่าวอยู่บ้าง เนื่องจากเจเนอเรชันคนไทยไม่ได้ มีประสบการณ์ในวัยเยาว์เช่นเดียวกันกับเจเนอเรชันชาว ตะวันตกในหลายเรื่อง แต่ด้วยความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี ที่ทำให้โลกไร้พรมแดนยิ่งขึ้น ความแตกต่างของเจเนอเรชัน ต่างๆ ของโลกในอนาคตมีแนวโน้มที่จะลดน้อยลง ทฤษฎีเจเนอเรชันได้รับการสนใจอย่างมากในแวดวง การทำงาน โดยเฉพาะกลุ่มเจนวายที่ได้รับความสนใจ เป็นพิเศษ เนื่องจากเป็นกลุ่มที่มีขนาดใหญ่ และจะกลายเป็น กลุ่มที่มีอิทธิพลอย่างมากต่อธุรกิจในอนาคต ประเทศไทย ในอีก 20 ปีต่อจากนี้ เกือบครึ่งของกำลังแรงงานจะเป็น ประชากรรุ่นเจนวาย ธุรกิจหลายแห่งจึงเล็งเห็นความสำคัญ ต่อการสร้างความเข้าใจกับคนเจนนี้ เพื่อดึงดูดและรักษา ให้เป็นกำลังสำคัญขับเคลื่อนองค์กรต่อไปได้อย่างยาวนาน

 

ในด้านความมั่นคงทางการเงินในยามชราของคนไทย แต่ละเจเนอเรชัน ถึงแม้ว่าเจนเอกซ์และเจนวายมีแนวโน้ม ที่จะได้รับการคุ้มครองด้านหลักประกันรายได้ที่ดีกว่าเบบี้บูม เมอร์ที่เป็นผู้สูงอายุในปัจจุบัน แต่ความคุ้มครองนี้อาจจะ ยังไม่เพียงพอ และแม้เบบี้บูมเมอร์จะได้รับความคุ้มครอง ด้านหลักประกันรายได้ที่ตำ่กว่า แต่เบบี้บูมเมอร์จำนวนมาก มีลูกหลานเป็นแหล่งพึ่งพาสำคัญ แตกต่างกับเจนเอกซ์และ เจนวายที่แนวโน้มการมีบุตรลดลงมาก ผ้หู ญิงเจนวายปัจจุบัน เกือบ 2 ใน 5 ไม่ต้องการมีลูก เพราะต้องการมีชีวิตอิสระ ในอนาคตจึงมีแนวโน้มที่เจนเอกซ์และเจนวายจะไม่มี ลูกหลานดูแลเพิ่มมากขึ้น ดังนั้นระบบหลักประกันทางรายได้ ต้องสามารถทดแทนความช่วยเหลือทางการเงินที่จะ ลดลงจากบุตรได้ หรือไม่เช่นนั้นเจนรุ่นหลังจะต้องหันมา พึ่งพาตนเองมากขึ้น การส่งเสริมการออมเงินเป็นเรื่องที่ สำคัญ เจนวายมีแนวโน้มเงินเดือนสูงกว่าเบบี้บูมเมอร์เมื่อ เปรียบเทียบกับรายจ่าย ซึ่งหากมีการวางแผนทางการเงินที่ เหมาะสมตั้งแต่ยังหนุ่มสาว ก็จะมีเงินเก็บเพียงพอสำหรับ อนาคตตนเองเมื่อถึงวัยเกษียณ ค่านิยมของแต่ละเจนส่งผลต่อวิถีชีวิต ผู้หญิงเจนเอกซ์ และเจนวายมีแนวโน้มให้ความสำคัญกับการสร้างครอบครัว ลดลง ทำให้มีอิสรภาพด้านการทำงานมากขึ้น คนยุคใหม่ มีอิสระในการย้ายถิ่นเพื่อทำงานและสามารถเลือกการอยู่ อาศัยที่คล่องตัวมากขึ้น ปัจจุบัน 3 ใน 5 ของเจนวายใน กรุงเทพฯ อาศัยในคอนโด อพาร์ตเมนต์ แฟลต แมนชั่น หรือหอพัก นับเป็นรูปแบบการอยู่อาศัยแบบใหม่ที่เป็น ปรากฏการณ์สำคัญสำหรับสังคมไทยยุคนี้

 

บทบาทของเทคโนโลยีและสื่อสังคมออนไลน์ปัจจุบัน ส่งผลต่อวิถีชีวิตของคนทุกเจน ในรูปแบบที่ต่างกัน เบบี้บูม เมอร์ใช้เทคโนโลยีเพื่อติดตามข่าวสารและการอ่านหนังสือ ออนไลน์ เจนเอกซ์เน้นการใช้เทคโนโลยีเพื่อการทำงาน ใน ขณะที่เจนวายเน้นเรื่องความบันเทิง สนทนากับเพื่อน และ เชื่อมต่อสังคม เจนวายเป็นกลุ่มที่ใช้ชีวิตกับเทคโนโลยีมาก ที่สุดเมื่อเทียบกับกลุ่มอื่น โดยใช้เวลากับชีวิตออนไลน์มาก ถึง 1 ใน 3 ของวัน พฤติกรรมดังกล่าวส่งผลให้เจนวาย มีกิจกรรมทางกายน้อยที่สุดเมื่อเปรียบเทียบกับเจนอื่นและ อาจส่งผลกระทบทางสุขภาพได้ ในอนาคตจำนวนประชากรเกิดใหม่ของประเทศไทย มีแนวโน้มลดลง การส่งเสริมคุณภาพของประชากรรุ่นใหม่ จึงเป็นเรื่องที่ต้องตระหนัก ปัจจุบันเจนเอกซ์และเจนวายเป็น กำลังสำคัญของประเทศ แต่ประชากรหลังรุ่นเจนวายจะ เป็นกลุ่มที่กำหนดทิศทางของประเทศต่อไป ดังนั้นการสร้าง สภาพแวดล้อมที่ดี ส่งเสริมสถาบันครอบครัวที่เข้มแข็ง และ มุ่งเน้นการพัฒนาคนและทุนมนุษย์ตั้งแต่ช่วงปฐมวัยและ เด็กจึงเป็นแนวทางสำคัญในการสร้างประชากรรุ่นใหม่ให้มี คุณภาพเพื่ออนาคตประเทศไทยที่สดใสอย่างยั่งยืน

© 2014 by Thai Health Report

รายงานสุขภาพคนไทย

สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล 

เลขที่ 999 ถนนพุทธมณฑล สาย 4 ตำบลศาลายา อำเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม 73170

โทรศัพท์ 02-441-0201-4  ต่อ 531, 532, 630 โทรสาร 02-441- 9333  

Facebook_Logo_(2019).png