พัฒนาการของเด็กปฐมวัย เริ่มตั้งแต่การเจริญเติบโตและการทำงานของสมองตั้งแต่อยู่ในครรภ์จนเด็กคลอดออกมา โดยสมองของเด็กแรกเกิดที่ครบกำหนดมีน้ำหนักประมาณ 500 กรัม สมองหลังคลอดมีการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วมาก สมองของเด็ก 3 ปี จะมีขนาดประมาณร้อยละ 80 ของสมองผู้ใหญ่ หรือประมาณ 1,100 กรัม ขณะที่สมองผู้ใหญ่หนัก 1,300 – 1,500 กรัม

 

ช่วงอายุก่อน 3 ปี สมองจะมีการสร้างเส้นใยประสาท และจุดเชื่อมต่อมากมาย รวมถึงสร้างไขมันหรือ มันสมองเพื่อห่อหุ้มรอบเส้นใยประสาท การสร้างเส้นใยประสาทจะมากหรือน้อยนั้น ขึ้นอยู่กับประสบการณ์ของเด็กวัยนี้ ดังนั้นหากมีการส่งเสริมพัฒนาการเรียนรู้ของเด็กกับประสาททั้งหก (หู ตา จมูก ลิ้น ผิวหนัง และการรับความรู้สึกภายใน) ให้มีการส่งผ่านข้อมูลการสื่อสารถึงกันได้ ก็จะยิ่งทำให้สมองทำงานมากขึ้น และเพิ่มเส้นใยสมองมากขึ้น

ทั้งนี้ การส่งเสริมพัฒนาการเรียนรู้ของเด็กขึ้นอยู่กับการกระตุ้นจากสิ่งแวดล้อม และอาหารที่สมบูรณ์ที่เหมาะสมกับวัยเด็กที่กำลังเจริญเติบโต

 

“สุขภาพคนไทย” ฉบับนี้ ได้แบ่งตัวชี้วัดเป็น 2 ส่วน คือ สถานการณ์เด็ก และ ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับพัฒนาการของเด็กปฐมวัย

 

สถานการณ์เด็ก มีตัวชี้วัดด้านสุขภาพกาย (การเจริญเติบโตในครรภ์และการคลอด โรคของเด็กปฐมวัย อิ่มด้วยนม อาหารเสริม ภาวะทุพโภชนาการ สุขภาพฟัน) สุขภาพปัญญา (การพัฒนาอัจฉริยภาพด้านต่างๆ) สุขภาพจิตและอารมณ์ (ความฉลาดทางอารมณ์) และสถานการณ์เด็กด้อยโอกาส (เด็กกำพร้า/เด็กติดเชื้อเอชไอวี/ เด็กพิการ)

ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับพัฒนาการของเด็กปฐมวัย มีตัวชี้วัดด้านการเลี้ยงดูในครอบครัว (ผู้เลี้ยงดู และลักษณะการเลี้ยงดูที่มีต่อพัฒนาการเด็ก) การเลี้ยงดูโดยศูนย์เด็กเล็ก และสถานการณ์สื่อในปัจจุบัน

© 2014 by Thai Health Report

รายงานสุขภาพคนไทย

สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล 

เลขที่ 999 ถนนพุทธมณฑล สาย 4 ตำบลศาลายา อำเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม 73170

โทรศัพท์ 02-441-0201-4  ต่อ 531, 532, 630 โทรสาร 02-441- 9333