การย้ายถิ่นของประชากรเป็นปรากฏการณ์สำคัญที่สะท้อนโครงสร้างเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ ข้อมูลล่าสุดชี้ให้เห็นว่า เหตุผลหลักของการย้ายถิ่นในประเทศไทยไม่ได้เกิดจากปัจจัยเดียว แต่เป็นผลจากแรงผลักหลายด้านที่เชื่อมโยงกันอย่างซับซ้อน โดยเฉพาะ “งาน ครอบครัว และที่อยู่อาศัย” ซึ่งเป็น 3 ปัจจัยสำคัญที่ขับเคลื่อนการตัดสินใจของผู้คน

ปัจจัยด้าน “การงาน” เป็นเหตุผลอันดับหนึ่งของการย้ายถิ่น โดยมีสัดส่วนสูงถึงร้อยละ 35.9 สะท้อนให้เห็นถึงความไม่สมดุลของโอกาสทางเศรษฐกิจระหว่างพื้นที่ ผู้คนจำนวนมากจำเป็นต้องย้ายออกจากถิ่นฐานเดิมเพื่อเข้าถึงงานที่มีรายได้ดีกว่า หรือมีความมั่นคงมากกว่า โดยเฉพาะการย้ายเข้าสู่เมืองใหญ่หรือศูนย์กลางเศรษฐกิจ รองลงมาคือปัจจัยด้านครอบครัว ซึ่งคิดเป็นร้อยละ 22.3 การย้ายถิ่นในกรณีนี้อาจเกิดจากการติดตามสมาชิกในครอบครัว การดูแลบุตรหรือผู้สูงอายุ หรือการรวมตัวของครอบครัวในพื้นที่เดียวกัน ปัจจัยนี้สะท้อนให้เห็นว่า การย้ายถิ่นไม่ได้เป็นเพียงเรื่องเศรษฐกิจ แต่ยังเกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ทางสังคมและโครงสร้างครอบครัวที่เปลี่ยนแปลงไป ขณะที่ปัจจัยด้าน “ที่อยู่อาศัย” มีสัดส่วนร้อยละ 15.8 ซึ่งชี้ให้เห็นถึงบทบาทของต้นทุนการดำรงชีวิตและคุณภาพชีวิตในการตัดสินใจย้ายถิ่น ไม่ว่าจะเป็นค่าครองชีพ ราคาที่อยู่อาศัย หรือสภาพแวดล้อมในการอยู่อาศัยที่แตกต่างกันในแต่ละพื้นที่

นอกจากนี้ ยังมีปัจจัยอื่น ๆ เช่น การกลับภูมิลำเนา (ร้อยละ 11.2) และการศึกษา (ร้อยละ 7.6) ซึ่งแม้จะมีสัดส่วนต่ำกว่า แต่ก็สะท้อนให้เห็นถึงมิติที่หลากหลายของการเคลื่อนย้ายประชากร โดยภาพรวม
การย้ายถิ่นในประเทศไทยจึงเป็นผลลัพธ์ของ “แรงผลักเชิงโครงสร้าง” มากกว่าการตัดสินใจส่วนบุคคล
อย่างเดียว หากนโยบายสามารถลดความเหลื่อมล้ำระหว่างพื้นที่ กระจายโอกาสทางเศรษฐกิจ และพัฒนาคุณภาพชีวิตในภูมิภาคได้อย่างทั่วถึง แรงกดดันให้ผู้คนต้องย้ายถิ่นอาจลดลง

ยังมีอีกหลายบทความทางสุขภาพที่น่าสนใจ ให้ทุกท่านได้อ่านกันใน “รายงานสุขภาพคนไทย เล่มปี 2569” สามารถอ่านฟรีได้แล้ววันนี้ ผ่านทางเว็บไซต์ได้ที่ www.thaihealthreport.com หรือติดต่อขอรับหนังสือผ่านทางอีเมลได้ที่ thaihealthipsr@gmail.com

ติดตามทุกความเคลื่อนไหว ของ “สุขภาพคนไทย” 

Facebook : สุขภาพคนไทย 

Instagram : @thaihealthreport 

Youtube : สุขภาพคนไทย

TikTok : @thaihealthreport (30 วิสุขภาพคนไทย)

ข้อมูลอ้างอิง

รายงานสุขภาพคนไทย 2569 หมวดตัวชี้วัด หมวดที่ 1 เรื่อง สถานการณ์และแนวโน้มประชากรไทย

สืบค้นจาก : 

สถาบันวิจัยและประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล