หลายประเทศที่เผชิญปัญหาอัตราการเกิดลดลง ส่วนใหญ่ใช้มาตรการทางการเงินเพื่อกระตุ้นการมีบุตร นโยบายเงินอุดหนุนเลี้ยงบุตรถูกมองว่าเป็นเครื่องมือสำคัญในการลดภาระค่าใช้จ่ายของครอบครัวและ
สร้างแรงจูงใจให้ตัดสินใจมีลูกมากขึ้น อย่างไรก็ตาม คำถามสำคัญคือ เงินเพียงอย่างเดียวเพียงพอหรือไม่ใน
การเปลี่ยนแนวโน้มประชากรในระยะยาวหรือไม่

ตัวอย่างจากเมืองควิเบก ประเทศแคนาดา แสดงให้เห็นบทบาทของนโยบายการเงินในการกระตุ้นอัตราการเกิด นโยบาย Quebec Parental Insurance Plan (QPIP) และเงินอุดหนุนสำหรับเด็กแรกเกิด (Allowance for Newborn Children: ANC) ที่เริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี 2531 มีการศึกษาพบว่าสามารถเพิ่มอัตราการเกิดได้ประมาณร้อยละ 1.7 โดยเฉพาะในกลุ่มผู้มีลูกคนที่สาม อย่างไรก็ตาม งานวิจัยบางส่วนชี้ว่าผลกระทบดังกล่าวอาจเกิดขึ้นในระยะสั้น และแนวโน้มอัตราการเกิดในระยะยาวยังคงลดลง

กรณีของเยอรมนีสะท้อนความซับซ้อนของนโยบายลักษณะนี้ นโยบายเงินอุดหนุนเลี้ยงบุตร “Erziehungsgeld” (เออร์-ซี-อุงส์-เกลด์) ซึ่งประกาศใช้ในปี 2539 ไม่ได้ส่งผลชัดเจนต่ออัตราการเกิดบุตรคนแรก แต่มีผลต่อการมีบุตรคนที่สอง โดยเฉพาะในกลุ่มรายได้สูง ต่อมารัฐบาลท้องถิ่นบางพื้นที่ เช่น Thuringia ทดลองให้เงินอุดหนุนรายเดือนราว 150–300 ยูโร โดยให้ครอบครัวที่มีบุตรมากได้รับเพิ่มตามสัดส่วน รวมถึงสนับสนุน
ค่าเลี้ยงดูเด็กก่อนวัยเรียน นโยบายดังกล่าวช่วยเพิ่มอัตราการเกิดในช่วง 4 ปีแรก 

บทเรียนสำคัญคือ เงินช่วยลดภาระได้ แต่ไม่สามารถแก้ปัญหาอัตราการเกิดเพียงลำพัง การตัดสินใจมีบุตรเกี่ยวข้องกับปัจจัยหลายด้าน ทั้งความมั่นคงด้านการงาน การเข้าถึงบริการดูแลเด็ก ความสมดุลชีวิตและการทำงาน และวัฒนธรรมองค์กรที่เอื้อต่อครอบครัว นโยบายที่มีประสิทธิภาพจึงต้องเป็น “ระบบสนับสนุนครอบครัว” มากกว่า “มาตรการการเงิน” เพียงอย่างเดียว

ยังมีอีกหลายบทความทางสุขภาพที่น่าสนใจ ให้ทุกท่านได้อ่านกันใน “รายงานสุขภาพคนไทย เล่มปี 2568” สามารถอ่านฟรีได้แล้ววันนี้ ผ่านทางเว็บไซต์ได้ที่ www.thaihealthreport.com หรือติดต่อขอรับหนังสือผ่านทางอีเมลได้ที่ thaihealthipsr@gmail.com

ติดตามทุกความเคลื่อนไหว ของ “สุขภาพคนไทย” 

Facebook : สุขภาพคนไทย 

Instagram : @thaihealthreport 

Youtube : สุขภาพคนไทย

TikTok : @thaihealthreport (30 วิสุขภาพคนไทย)

ข้อมูลอ้างอิง

รายงานสุขภาพคนไทย 2568 หมวดเรื่องพิเศษ เรื่อง เกิดน้อยกู่ไม่กลับ ต้องปรับและรับมืออย่างไร

สืบค้นจาก : 

สถาบันวิจัยและประชากร มหาวิทยาลัยมหิดล