โครงสร้างครอบครัวของสังคมไทยกำลังเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจน การเป็นโสด การหย่าร้าง และการอยู่อาศัยลำพังมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในกลุ่มวัยแรงงาน การเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ใช่เพียงประเด็นทางสังคม แต่ยังเชื่อมโยงกับพฤติกรรมสุขภาพและความเสี่ยงด้านสุขภาพในระยะยาวอย่างมีนัยสำคัญ

ปัจจัยด้านครอบครัวมีบทบาทต่อรูปแบบการใช้ชีวิตในแต่ละวัน คนที่อาศัยอยู่ลำพังมักต้องจัดการเรื่องงานและชีวิตด้วยตนเอง ส่งผลให้เกิดพฤติกรรมเนือยนิ่งมากขึ้น งานศึกษาพบว่า คนโสด รวมถึงผู้ที่หย่าหรือแยกกันอยู่กับคู่สมรส มีเวลาพฤติกรรมเนือยนิ่งเฉลี่ยสูงถึง 14 ชั่วโมงต่อวัน ซึ่งเกินกว่าเกณฑ์ที่องค์การอนามัยโลกแนะนำอย่างมาก การนั่งนานและการเคลื่อนไหวร่างกายที่ไม่เพียงพอกลายเป็นความเสี่ยงสำคัญของสุขภาพในยุคการทำงานแบบนั่งโต๊ะและใช้เทคโนโลยี

โดยเฉพาะในผู้หญิงโสด พบว่ากว่าร้อยละ 50 มีกิจกรรมทางกายไม่เพียงพอ ภาวะดังกล่าวเพิ่ม
ความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพที่พบได้บ่อยในวัยทำงาน เช่น ออฟฟิศซินโดรม อาการปวดกล้ามเนื้อเรื้อรัง รวมถึงโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) อย่างโรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง และโรคเบาหวาน ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของภาระโรคของประเทศ

นอกจากสุขภาพกายแล้ว สถานภาพการอยู่อาศัยยังเชื่อมโยงกับสุขภาพจิต การขาดเครือข่ายสนับสนุนในชีวิตประจำวันอาจเพิ่มความรู้สึกโดดเดี่ยว ความเครียด และความเหนื่อยล้าทางอารมณ์ ส่งผลให้พฤติกรรมสุขภาพถดถอย เช่น การออกกำลังกายน้อยลง การรับประทานอาหารไม่เหมาะสม หรือการพักผ่อนไม่เพียงพอ วงจรเหล่านี้ยิ่งทำให้ความเสี่ยงด้านสุขภาพเพิ่มขึ้น

การรับมือกับแนวโน้มนี้ ควรออกแบบสภาพแวดล้อมการทำงานที่เอื้อต่อการเคลื่อนไหว การสร้างกิจกรรมทางกายในชุมชนเมือง การสนับสนุนสุขภาพจิต และการพัฒนานโยบายที่คำนึงถึงความหลากหลายของรูปแบบครอบครัว เพราะสุขภาพไม่ได้ขึ้นอยู่กับพฤติกรรมส่วนบุคคลเท่านั้น แต่เชื่อมโยงกับบริบททางสังคมที่ผู้คนใช้ชีวิตอยู่ 

ยังมีอีกหลายบทความทางสุขภาพที่น่าสนใจ ให้ทุกท่านได้อ่านกันใน “รายงานสุขภาพคนไทย เล่มปี 2569” สามารถอ่านฟรีได้แล้ววันนี้ ผ่านทางเว็บไซต์ได้ที่ www.thaihealthreport.com หรือติดต่อขอรับหนังสือผ่านทางอีเมลได้ที่ thaihealthipsr@gmail.com

ติดตามทุกความเคลื่อนไหว ของ “สุขภาพคนไทย” 

Facebook : สุขภาพคนไทย 

Instagram : @thaihealthreport 

Youtube : สุขภาพคนไทย

TikTok : @thaihealthreport (30 วิสุขภาพคนไทย)

ข้อมูลอ้างอิง

รายงานสุขภาพคนไทย 2569 หมวดตัวชี้วัด หมวดที่ 4 เรื่อง สถานภาพสมรสและครอบครัว

สืบค้นจาก : 

สถาบันวิจัยและประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล